تبلیغات
وبلاگ باغ تنگه «باقرتنگه» baghertange/baghtanghe veblog - ادبیات مکتوب مازندرانی

ادبیات مکتوب مازندرانی

ظاهراً از پیش از دوران اسلامی هیچ آثار مکتوبی از زبان تبری به جای نمانده است اما از دوران اسلامی آثار ادبی قابل توجهی بدین زبان نوشته شده است که از اصل تبری بسیاری از آنها خبری در دست نیست و تنها ترجمه آنها با ذکری از نام آنها در کتب تاریخی یا ادبی بر جای مانده است.

این امر نشان می­دهد که اعتبار و تقدس خاص زبان عربی در نزد مردم مسلمان تبرستان باعث غفلت آنها از زبان مادری­شان نشده و همچنان آثاری را بدین زبان به رشته تحریر درآورده­اند. اولین اثر مکتوب به زبان تبری که خبری از آن به ما رسیده است کتاب« مرزبان­ نامه» است که در قرن چهارم هجری قمری توسط مرزبان­بن رستم شروین تألیف شد و امروزه تنها ترجمه فارسی آن موجود است. از اصل تبری این کتاب و همچنین اثر دیگر مؤلف با عنوان «نیکی­نامه» اطلاعی در دست نیست. ابن اسفندیار(۱۳۶۶: ۱۳۹- ۱۳۷)

از بعضی شاعران این سرزمین که به زبان تبری شعر گفته­ اند یاد کرده و نمونه­ای از اشعار ایشان را آورده است. محمود جوادیان کوتنایی (۱۳۷۵: ۲۰-۵) نیز ضمن شرح مختصری از آثار نوشته شده به این زبان، نمونه­هایی از اشعار تبری را از چهارده نویسنده، شاعر یا اسپهبد تبرستان که مربوط به سده چهار قمری به بعد می­شود نقل می­کند که در آن میان نام امیر عنصرالمعالی مؤلف قابوسنامه قابل توجه است.
در سال­های اخیر چند نسخه خطی از ترجمه­ی ادبیات عرب به زبان تبری و نسخه­هایی از ترجمه و تفسیر قرآن به این زبان یافت شده است که از روی آنها می­توان دریافت که این زبان در قرن­های نخستین پس از اسلام دارای ادبیات قابل توجهی بوده است(ناتل خانلری،۱۳۷۴ ، ج۱: ۲۹۹ ). علاوه بر آن، چند نسخه خطی به زبان تبری در موزه ­ها و کتابخانه­ های اروپا مشاهده شدند که درباره ادیان و مذاهب بوده و مربوط به قرن دهم هجری به بعد می­باشند (نجف­زاده بارفروش،۱۳۶۸: ۲۷).

در میان نسخه­های خطی موجود در کشورمان نیز مجموعه اشعار تبری در القانون ابن سینا (مربوط به سده ۷ و ۸ هجری قمری)، اشعار تبری درموسیقی عبدالقادر غیبی(مربوط به سده ۹)، و ترجمه قرآن کریم و ترجمه مقامات حریری به زبان تبری(سده ۹) قابل توجه­اند (واژه­نامه بزرگ تبری، جلد ۱، ۱۳۷۷: ۴۱۰-۴۱۱). در سال­های اخیر، یکی از محققان علاقه­مند (گودرزی،۱۳۷۶) یک مجموعه اشعار تبری مربوط به سده ۱۱ هجری را با عنوان مثنوی طالب و زهره به چاپ رسانده­ است.

این منظومه داستان عشق نافرجام طالب آملی،شاعر سبک هندی، به معشوقه­اش زهره است که عده­ای خود طالب آملی و عده­ای نیز خواهرش ستی نساء بیگم را سراینده آن می­دانند. در ضمن مجموعه­ای از دوبیتی­های تبری که به امیری معروف و به شاعری موسوم به امیر پازواری منسوب است در مازندران وجود داشته که برنارد دارن[۱] ، خاورشناس روسی، نسخه آنها را به دست آورده و آن را در سن­پطرزبورگ با ترجمة فارسی به چاپ رسانده است (ناتل خانلری،همان).





طبقه بندی: اخبار News،
برچسب ها: ادبیات، مکتوب، مازندران،

تاریخ : دوشنبه 10 شهریور 1393 | 10:58 ب.ظ | نویسنده : حمیدرضا گل محمدی تواندشتی | نظرات
.: Weblog Themes By SlideTheme :.